Nieuws

Interview Jacco Rodenburg over Financieel Instrumentarium

6 november 2018 - Het GEA-programma Wijk van de Toekomst maakt de laatste tijd een enorme vlucht in Gelderland. Twee wijken, Wageningen Benedenbuurt en Nijmegen Dukenburg, hebben inmiddels een Proeftuin subsidie van het ministerie van BZK toegewezen gekregen om daadwerkelijk die ingrepen te doen die nodig zijn om van het gas af te gaan. Om een succesvolle Wijk van de Toekomst neer te zetten, ondersteunt het GEA wijken met de coördinatie en met een Community of Practice. Inmiddels zetten steeds meer wijken de eerste stap om gezamenlijk van het gas af te gaan.

De provincie Gelderland, en natuurlijk de wijken zelf, hebben ervaren dat de financiering een van de grootste knelpunten is om plannen daadwerkelijk uit te voeren. Financiering is een van de bouwstenen voor het bieden van handelingsperspectief en draagt bij aan de acceptatie van maatregelen die nodig zijn om wijken te verduurzamen. De meerderheid van de Gelderse gemeenten heeft wel een groene, duurzaamheidslening, maar ook daar vallen bepaalde doelgroepen buiten de boot, bijvoorbeeld als het huis te veel onder water staat, als mensen te weinig verdienen of als er sprake is van een (negatieve) BKR-registratie. De provincie werkt samen met gemeenten aan de ontwikkeling van een financieel instrumentarium voor een inclusieve wijkaanpak, waarin iedereen mee kan doen.

 

Het GEA spreekt met Jacco Rodenburg, Beleidsadviseur Energietransitie Provincie Gelderland, om ons te laten bijpraten over de laatste ontwikkelingen.

 

“In Nederland hebben we recht op warmte (warmterecht in de wet Versnelling Energietransitie) en heeft de overheid een zorgplicht naar haar inwoners. Dat betekent dat de overheid ervoor moet zorgen dat de markt zo is ingericht dat de bewoners hun huis kunnen verwarmen tegen een aanvaardbaar tarief. Als over ruim tien jaar het gas eraf gaat, dan moet iedereen nog steeds zijn woning kunnen verwarmen. Vandaar dat we kijken naar diverse manieren om ook de doelgroep die niet direct mee kan komen in de energietransitie toch mee te krijgen. Op dit moment zijn de instrumenten daar niet op ingericht. Om die reden werkt de provincie aan de ontwikkeling van verschillende financiële instrumenten.

 

Twee daarvan zijn als voorstel opgenomen in de begroting voor 2019. In november besluiten Provinciale Staten hierover. Het gaat om een investeringssubsidie Wijk van de Toekomst en een stimuleringsfonds energiebesparing waaruit leningen kunnen worden verstrekt in cofinanciering met gemeenten. Een derde project dat al loopt is de Try-out financiële arrangementen.

 

Investeringssubsidie

De investeringssubsidie is, net zoals de Proeftuin subsidie van BZK, bedoeld om wijken te ondersteunen om volledig gasloos te gaan. Intentie is dat het langjarige subsidie wordt, zodat je ieder jaar een of twee wijken kunt aanpakken. Juist door meerjarige financiering bouw je massa op, zodat je de kostprijs van de energietransitie per wijk omlaag kunt krijgen.

 

Het stimuleringsfonds energiebesparing sluit aan op de duurzaamheidsleningen die twee derde van de Gelderse gemeenten al aanbiedt en die steeds meer gemeenten overwegen op te zetten. Het voordeel van samenwerking is dat het budget verdubbelt en de gemeente daardoor met hetzelfde budget meer mensen kan bedienen. Daarbij blijft de gemeente het aanspreekpunt voor het verstrekken van de leningen, zodat iedere gemeente voor zich bepaalde accenten kan aanbrengen in de leningen. Het voordeel is dat de communicatie ook breder uitgemeten kan worden, zodat meer mensen weten dat dit bestaat.

 

Financiële arrangementen

Daarnaast loopt er een try-out met financiële arrangementen samen met gemeenten voor wijken. In Wageningen, Barneveld en Ede werken we aan een coöperatieve ESCo-vorm, waarbij maatregelen in de woning worden uitgevoerd door een consortium van bedrijven. Normaliter betaal je een maandelijks bedrag om je energierekening te betalen, nu los je de investeringen af. Woonlasten stijgen niet of in beperkte mate.

 

Transform

Een andere try-out die loopt is Transform. Dat is een initiatief in Apeldoorn, Deventer, Zutphen en Zwolle om 4 x 10.000 woningen in een wijk te verduurzamen. Binnen dit initiatief proberen we de investeringsbeslissingen, die de woningcorporaties, VvE’s, particulieren maar ook netwerkbeheerders en gemeenten moeten nemen, in tijd en ruimte bij elkaar te brengen. Daar maken we een gecombineerde businesscase van, zodat we de financieringsvraag kunnen bundelen. Waar voorheen de grote fondsen buiten beeld bleven, kunnen we deze met een groter volume wel bereiken. Voordeel van zoveel woningen bij elkaar is dat je ook scherpe prijzen kunt afspreken. Om dit mogelijk te maken is best veel nodig aan de juridische kant. We moeten prestatieafspraken borgen en scenario’s doordenken, zodat mensen nooit persoonlijk de dupe worden. We werken hierin samen met de Provincie Overijssel.

 

E-turn

E-turn, een try-out project dat wordt getrokken door Arnhem en Nijmegen, gaat over object gebonden financiering. We weten dat dit een omstreden vorm van financiering is, maar vinden het toch het onderzoeken waard. Door de grond onder je huis te verkopen worden de duurzame maatregelen in huis betaald.

 

Try-out wordt gefinancierd met proces- en onderzoeksgeld. Het moet helpen om financiering aan te trekken van grote investeerders. Er is nog ruimte om ideeën toe te voegen aan de try-out, dus we komen graag in contact met nieuwe initiatieven.

 

De try-out biedt gemeenten en provincies de kans om ervaring op te doen. De praktijkvoorbeelden helpen ons om overtuigend te kunnen inzetten op aanpassingen in wet- en regelgeving die nu nog de ontwikkelingen tegenhouden. Je mag nu bijvoorbeeld de besparing die je gaat realiseren niet meetellen bij het bepalen van de kredietwaardigheid. Mensen moeten wel maandelijks betalen voor hun energierekening, maar mogen dit bedrag niet lenen. Of VvE’s mogen nu maar maximaal 15 jaar lenen en dat is te kort om een NoM-renovatie zonder dat de servicekosten stijgen. We pleiten voor een andere invulling van de zorgplicht.”

Navigatie