Nieuws

Rijk moet met meerjarig programma zekerheid bieden over energietransitie

28 september 2017 - Gelders gedeputeerde en GEA borgingscommissielid Jan Jacob van Dijk schreef dit opiniestuk in het FD van 28 september.

Rijk moet met meerjarig programma zekerheid bieden over energietransitie

Nederland staat voor de grootste verandering uit zijn geschiedenis: afscheid nemen van fossiele brandstoffen en overstappen op energiebesparing en opwekking duurzame energie. Dat kan alleen met massale steun van de bevolking. Bedrijven en burgers willen helderheid over de te behalen doelstellingen en langjarige zekerheid over de in te zetten instrumenten. Alleen dan zijn ze bereid om grote investeringen te doen.


In bestuurlijk Nederland staat het onderwerp klimaat en energietransitie hoog op de agenda. Zo hebben de decentrale overheden bij de kabinetsformatie maar voor één onderwerp aandacht gevraagd: een duurzaam Nederland met inzet op energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptie. We vragen van het kabinet een meerjarig programma — tot 2030 — dat zekerheid biedt. Continuïteit is belangrijk voor inwoners, bedrijven en politici en bestuurders. Dat geeft zekerheid én duidelijkheid over het rendement op investeringen en helpt bij het verkrijgen van draagvlak.


Daar passen geen subsidieregelingen bij die de markt verstoren, zoals bij woningisolatie. Keer op keer zien we dat het isoleren stopt als de subsidiepot leeg is. Bedrijven kunnen daarop hun investeringsplannen niet baseren. Een subsidie is hiervoor niet nodig, hooguit een energielening voor het financieren van de initiële kosten. Alternatief om dit soort bewezen maatregelen te stimuleren zijn fiscale instrumenten.


Maak bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek of OZB afhankelijk van het energielabel van een woning. Hoe beter het energielabel, hoe minder OZB je betaalt of hoe hoger je hypotheekrenteaftrek. Dit soort maatregelen zet huiseigenaren aan om te investeren in isolatiemaatregelen. Niet alleen betalen ze minder geld voor hun energieverbruik, ook minder voor hun hypotheek of OZB. Zonnepanelen en een zonneboiler op het dak verbeteren het label ook. Dat is winst en levert veel werkgelegenheid op voor het bedrijfsleven.


Dan de grootverbruikerskorting. Ik begrijp dat we die voor concurrentiegevoelige bedrijfstakken hebben ingevoerd en ook daarvoor moeten handhaven. Maar de groep, die hier inmiddels gebruik van maakt, is wel erg groot. Denk aan gemeenten, ministeries, ziekenhuizen, of scholen. Momenteel werkt de korting duurzame investeringen tegen. Investeringen in de aanleg van warmtenetten zijn voor ziekenhuizen snel duurder dan voortzetting van de gasketel. Zonnepanelen op scholen verdienen zich pas na zo’n 25 jaar terug, omdat scholen nu vrijwel niets voor de via fossiele brandstoffen opgewekte energie betalen. Bouw daarom de grootverbruikerskorting voor deze groep binnen drie jaar af. Organisaties die hier direct van afzien mogen het geld dat ze 'mislopen' ontvangen als een eenmalige investeringsbijdrage.


Iedereen is overtuigd van het nut en de noodzaak van windmolens, maar helaas, ze zijn niet overal welkom. Zou het geen idee zijn om bijvoorbeeld de energiebelasting op lokaal geproduceerde duurzame energie terug te laten vloeien naar gemeenten? Op deze manier kunnen gemeenten inwoners meer bieden dan alleen de claim van duurzaamheid. Want met deze bonus op lokaal opgewekte duurzame energie kan de gemeente verenigingen ondersteunen of investeren in gemeenschapsvoorzieningen.


Dit soort maatregelen leiden tot langdurig rendement op energiemaatregelen. En die helpen bij het in beweging krijgen van inwoners en bedrijven en dus bij het verkrijgen van draagvlak voor de energietransitie. Het scheppen van draagvlak is aanleiding voor overheden om regionale energiestrategieën op te stellen. Iedereen kan dan meepraten over de energietransitie en hoe die het beste in die regio's gestalte kan krijgen. Dat zal in de Achterhoek anders zijn dan op Ameland of in Amsterdam. De ruimtelijke inpassing is cruciaal en decentrale overheden gaan daar over.


Energietransitie is geen luxe maar noodzaak, het biedt ons economisch voordeel en het voorkomt grote migratiestromen als gevolg van klimaatverandering. Decentrale overheden willen daar graag hun rol in pakken. Van het Rijk verwachten we landelijke doelen en een helder en langjarig uitvoeringsprogramma. Daarbij passen instrumenten die langdurig zijn in te zetten en zekerheid bieden op rendement. Die op hun beurt ook weer bijdragen aan regionale energiestrategieën. En die continuïteit is nu geboden.

Navigatie