Manifest

Meer dan 300 mensen zijn direct betrokken bij het vormgeven van het Gelders Energieakkoord, via de 17 thematafels en subtafels die onze overlegstructuur vormen. Gezamenlijk geven die mensen vorm aan de Gelderse energietransitie en leveren ze een bijdrage aan een klimaatneutraal Gelderland 2050.

We zijn hier trots op. We werken aan een samenhangend pakket van concrete ontwikkelingen, dat in de volle breedte van de energieproblematiek en met optimale betrokkenheid van de Gelderse samenleving een versnelling van de energietransitie in gang zet. De samenhang kent zes centrale ontwikkelingen.

1. De energie-transitie in onze wijken en dorpen bereikt iedereen

De mondiale ontwikkeling naar een fossielvrije energievoorziening heeft ook effect op de steden, dorpen en wijken in onze provincie. Aardgas voor warmtevoorziening in huishoudens en kantoren zal na 2035 nauwelijks meer beschikbaar zijn. Deze gastransitie betekent concreet dat we dorpen en steden van Gelderland in de komende twintig jaar vrijwel geheel zullen voorzien van duurzaam opgewekte energie. Slimme warmtepompen benutten met behulp van duurzaam opgewekte elektriciteit de omgevingswarmte uit lucht, bodem en water om onze huizen en kantoren te verwarmen. Waar mogelijk leveren warmtenetten een bijdrage aan de warmtevoorziening. De behoefte aan warmtelevering neemt af, doordat Nul-op-de-Meter woningen, experimenten met zelfvoorzienende woningen en wijken en energieleverende gebieden zich ontwikkelen van wenkende perspectieven in 2016 tot op schaal gerealiseerde werkelijkheid, waarbij nieuwe gebouwen vanzelfsprekend energieneutraal of -leverend zijn.

2. Duurzame energie van, voor én door burgers en bedrijven

Duurzame energie vormt de basis van de toekomstige energievoorziening. Gecombineerde inspanning gericht op zonne-energie (zon-pv én zonneboilers), windenergie en het gebruik van omgevingswarmte verandert de komende vier jaar de gebouwde omgeving wezenlijk. Deze bronnen krijgen aanvulling met biomassa (zoals streekhout), waterkracht en mogelijk geothermie. De nieuwe energie is deels het resultaat van actieve energiecoöperaties en bedrijfsverenigingen, die dicht bij de Gelderse burgers en ondernemers staan. Samen leveren ze volop rendement voor de lokale samenleving. Gelderland zet met dit uitvoeringsplan in op versnelde professionalisering en schaalvergroting van deze sector.

3. Mobiliteit elektrificeert

Mobiliteit is niet weg te denken uit de samenleving. Elektrische mobiliteit, voor iedereen toegankelijk en goed verbonden met de netwerken van het openbaar vervoer, geven een nieuwe dimensie aan de bereikbaarheid van onze steden en dorpen. We zetten daartoe bijvoorbeeld in op coöperatief beheerde elektrische deelauto's, op slimme opslag- en laadtechnologie en op elektrificeren van goederenvervoer in de steden. Ook profiteren we van kennisdeling en ondersteunen we initiatieven die de scholing richten op het onderhoud van de nieuwe vloot elektrische auto's.

4. Energiebesparing in het bedrijfsleven neemt een vlucht

Om een impuls te geven aan energiebesparing in het bedrijfsleven ondersteunen we de komst van nieuwe bedrijven in Gelderland die het MKB ondersteunen met de meest efficiënte en effectieve diensten op het gebied van verlichting, kracht en (proces)warmte. De rekening betalen die bedrijven via vermeden energielasten. Rendementen op het gebied van energiebesparing worden revolverend ingezet om de soms lastige drempels van innovatie en investeringen te slechten. De omgevingsdiensten zien een taak voor zich weggelegd om deze processen te ondersteunen, waarbij ze hun handhavingsrol gebruiken om deze processen aan te jagen. Tegelijk zien we de grote procesindustrie in Gelderland via koploperprojecten samenwerken met grote (financiële) partijen uit Europa. Gezamenlijk komen ze tot effectieve investeringen om ook hún energiegebruik te verlagen. Innovaties, bijvoorbeeld op het gebied van industriële warmtepompen en zuinige scheidingstechnologie, worden gedeeld en in Gelderland breed uitgerold.

5. Samen komen we verder

De oude manier van werken, waar ieder voor zich hard werkt om het energieverbruik terug te dringen, schieten tekort als we een schaalsprong willen realiseren. We bouwen daarom bij voorkeur samenhangende businesscases waarmee rendementen uit de ene investering worden ingezet om de andere, vaak lastigere, investering mogelijk te maken. Zo gaan we stapsgewijs van laaghandend naar hooghangend fruit en komt klimaatneutraal Gelderland in zicht. Dat vereist wél nieuwe vormen van samenwerking. Want alleen ga je sneller… samen kom je verder.

6. Een stevige financieel fundament

In dit uitvoeringsplan stellen we voor om ongeveer de helft van het beschikbare provinciale geld in te zetten voor een groot Gelders Duurzaamheidsfonds, samen met private investeerders, institutionele beleggers en banken. De Gelderse bijdrage van 35 miljoen euro helpt om te bouwen aan een fonds van 500 tot 600 miljoen. Door hier Europese gelden én de fondsen van andere provincies aan te koppelen maken we massa. Daarmee delen we risico's, maken we herfinanciering op termijn mogelijk, kunnen rentelasten omlaag en investeren we met volumes die deze energietransitie vraagt. Want alleen al de verduurzaming in de bestaande bouw vraagt de komende twintig jaar een investering van meer dan 20 miljard euro. Het Gelders Duurzaamheidsfonds vormt daarvoor een fundament van formaat. Gezamenlijk onderzoeken we ook de mogelijkheden voor borgstellingen, waarmee de markt makkelijker in beweging komt.

Nationaal kader

Het Gelders Energieakkoord, ooit gestart als uitwerking van het SER-Energieakkoord, sluit naadloos aan bij de uitdaging die het kabinet noemde in het januari jl. gepubliceerde Energierapport. De Gelderse publiekscampagne, haar financieringsstructuur én de concrete businesscases in de gebouwde omgeving en bij het bedrijfsleven vormen, zo horen wij, inspiratie voor andere provincies en het Rijk.

De betrouwbare overheid

Voorwaarde voor het bereiken van onze doelstellingen is een consistent overheidsbeleid met een strategie voor en een focus op de lange termijn. Dat is, uiteraard, ook van belang op nationaal en internationaal niveau. Het rendabel inzetten van duurzame technieken is bijvoorbeeld afhankelijk van wetgeving. De investeringen die nodig zijn voor deze transitie zijn dermate groot en de rendementen zijn momenteel dermate laag dat hier een duidelijke opgave voor de nationale overheid ligt. De partijen in Gelderland zijn, via het Gelders Energieakkoord, breed georganiseerd en staan met de voeten in de klei. Dat geeft ons kracht, overtuiging en een goede toegang naar het nationale niveau waar voorwaardelijke wet- en regelgeving wordt ontworpen en waar gewerkt wordt aan een nieuw belastingstelsel. Overleggen op nationaal niveau, onder andere over fiscaal en ander instrumentarium, maken ons hoopvol

Tenslotte vragen we uw aandacht voor de feitelijke ontwikkelingen. We besteden in het kader van het Gelders Energieakkoord veel aandacht aan het meten van ons energiegebruik en het in kaart brengen van beleidsmaatregelen. Onze nulmeting laat zien dat we nog nauwelijks begonnen zijn met de energietransitie. We beseffen bovendien terdege dat we het dan nog alleen over de energetische aspecten van het klimaatprobleem hebben. Ook methaan- en lachgasemissies, bijvoorbeeld uit de landbouw, vragen dringend om aandacht. We zien dat we van rendementen 'achter de komma' naar resultaten 'vóór de komma' moeten komen. Dát is onze uitdaging: concreet meters maken in energiebesparing, energie efficiëntie én duurzame opwekking van energie. Alle in het Gelders Energieakkoord verbonden partijen gaan daar voor.

Navigatie